انواع برقـگیـر

1) برقگير ميـله‏ اي
2) برقگير بـا فاصله هوايي
3) برقگير بـا مقاومت  غير خطي
4) برقگير بدون فاصله هوايي
5) برقگير خـازنـي
6) برقگير فيوزي

برقگیـر میـله ای

يكي از ساده ‏ترين و ارزانترين برقگيرها كه از اولين برقگيرها مي ‏باشندt برقگير ميله ‏اي هستندt كه با وجود قديمي بودن امروزه نيز كاربردهاي زيادي دارد . اين برقگير عبارت است از دو ميله نوك ‏تيز كه يكي در قسمت برقدار نصب شده و ديگري در زير ايزولاتور و يا بدنه نصب و به زمين اتصال مي‏ يابد .فاصله دو نوك متناسب با ولتاژ و شرايط و زمان اعمال  ولتاژ روي سيستم قابل تنظيم است . تنظيم اين فاصله طوري كه در مقابل ولتاژ حداكثر سيستم پايدار بوده و فقط در برابر ولتاژهاي زياد تخليه الكتريكي صورت مي ‏گيرد . البته تنظيم برقگير از حالت ايده ‏آل دور بوده و مي ‏توان گفت در يك باند ولتاژ عمل مي‏ كند و مشخصه عملكرد دقيقي را براي آن نمي‏ توان تصور كرد.

برقگیـر با فاصله هوايی

نوع دیگری از برقگیرها که كاربرد بسیاری در پست های فشار قوی دارد ؛ برقگیر از نوع شاخكی می باشد . این نوع برقگیرها ساده ترین نوع برقگیر می باشند که به جرقه گیر (برقگیر با فاصله هوایی ) معروف هستند به مراتب از آنها در محل های اتصال مقره به هادی یا اطراف بوشينگ های ترانس های توزیع دیده می شود.
همانطوریکه که می دانیم برقگیرها باید در برابر ولتاژ نامی شبکه مانند یک کلید باز رفتار کنند و در برابر ولتاژهای بیشتر از ولتاژ نامی شبکه مانند یک کلید بسته رفتار کنند.
در این نوع برقگیرها (برقگیر با فاصله هوایی) اگر ولتاژ بالا رود؛ بین شاخک ها قوس برقرار شده و انرژی صائقه را به زمین منتقل شده و اين امر باعث می شود که تجهيز از بین نرود.

موارد استفاده برقگیـر با فاصله هوايی

امروزه از این نوع برقگیرها فقط در موارد خاصی استفاده می شود که عبارتنداز:
1) برسر بوشينگ های ترانس ها (جهت حفاظت سيم پيچهای ترانس)
2) در خطوط انتقال فشار قوی که به شکل حلقه ای هستند که هم نقش برقگیر را بازی می کنند و هم نقش حلقه کرونا را بازی می کنند.

برقگیـر با مقاومت غیر خطی

اين نوع برقگير از يك يا چند خازن سری همراه با يك يا چند مقاومت غير خطی تشكيل شده است، اين خازن ها كه اصولا ً بصورت فواصل هوايی مي ‏باشد در حالت كار عادی سيستم از عبور جريان الكتريكي به داخل برقگير جلوگيری مي‏ كنند. چنانچه ولتاژ سيستم به عللی بالا رود،  فواصل هوايی بين خازن ها هادی شده و جريان الكتريكي عبور مي‏كند عبور جريان از مقاومت غير خطی ميزان افت و ولتاژ دو سر برقگير را مشخص مي‏كند .
فواصل هوايي موجود در برقگير بايد طوری باشد كه در مقابل حداكثر ولتاژ كار سيستم مقاوم بوده ولی اگر به عللی اضافه ولتاژ  اعمال شده اتصال كوتاه شود پس از برقراری شرايط عادی بتواند جريان را قطع كند كه اين كار توسط مقاومت های غير خطي انجام مي‏ گيرد .  مجموعه قسمت خازن‏ ها و مقاومت غير خطی در داخل يك ايزولاتور ساخته شده از مواد عايقی قرار می‏ گيرند . انتخاب چند خازن در برقگير بجای يك خازن به اين دليل صورت مي‏گيرد كه استقامت برقگير در مقابل ولتاژهاي برگشتي زياد گردد براي اينكه تقسيم ولتاژهای روی خازن‏ها بطور مساوي انجام گيرد. يك سري خازن و مقاومت موازي در دو سر فاصله‏ هاي هوايي قرار مي‏دهند و اين كار را درجه‏ت بندي ولتاژ مي‏گوئيم، يعني يكنواخت نمودن توزيع ولتاژ در روي خازنهاي متوالي

حلقه کرونا یا کروناگیر

همانطور که در شکل دیده می شود برقگیرها در قسمت فوقانی خود مجهز به یک وسیله حلقه ای شکل هستند که این وسیله به حلقه کرونا یا کروناگیر معروف می باشد .
همانطور که می دانیم پدیدة کرونا تخلیه الکتریکی ناقص در یک میدان غیر یکنواخت می باشد . در پست هاي فشار قوی این پدیده بالاخص در محل های اتصال هادی ها به تجهیزات دیده می شود .
لذا برای برطرف کردن این عیب باید میدان را در این نواحی یکنواخت کنند تا اثرات مخرب کرونا کمتر گردد . برقگیرهایی که امروز در پست ها به کار می روند از نوع ZNO می باشند که در داخل آنها قرص هایی از جنس اکسید رویZNO  می باشد که بسته به سطح ولتاژ شبکه تعداد آنها متغیر است .

برقگیـر با مقاومت غیر خطی

همانطور که می دانیم این برقگیرها باید همانند یک مقاومت غیر خطی عمل کنند یعنی در برابر ولتاژ نامی شبکه امپدانس بالایی را از خود نشان دهند و در برابر ولتاژهای بالاتر از ولتاژ نامی شبکه امپدانس کمی را از خود نشان دهند تا تخلیه صورت گیرد . لذا قرص های اکسید روی بکار رفته در برقگیرهای امروزی در واقع نقش مقاومت غیر خطی را بازی می کنند که دارای جریان نشتی بسیار کمی می باشند (در حالتNormal  شبکه) لذا به روی این قرص ها ولتاژ تقسیم می گردد.
حال اگر میدان غیر یکنواخت باشد قاعدتاً تقسیم ولتاژ بر روی قرص ها یکسان نخواهد بود؛ در این صورت یک قرص و به خصوص قرص های بالایی ولتاژ بالاتری را از سایر قرص ها متحمل می شوند و زودتر آسیب می بینند و این امر سبب عملکرد نادرست برقگیر می شود لذا اگر بتوانند به طریقی میدان را یکنواخت کنند ( به حالت یکنواخت نزدیک کنند ) تقسیم ولتاژ بین قرص ها شکل متعادل تری را به خود می گیرد و قاعدتاً عمر قرص ها افزایش می یابد و عملکرد برقگیرها بهتر می گردد.
برای این کار از وسیله ای به نام کروناگیر یا حلقه کرونا استفاده می کنند؛ که در حقیقت هم میدان را به سمت یکنواختی سوق می دهد و هم تقسیم ولتاژ را به روی قرص ها به حالت متعادلی نزدیک می نماید.

برقگیـر بدون فاصله هوايی

يك نوع برقگير بدون فاصله هوايي امروزه بكار مي‏رود كه خازنهاي سري آن از قطعات اكسيد روي مي‏باشد كه اين قطعات بصورت قرص هايي با اندازه ‏هاي مختلف ساخته شده و روي هم قرار مي‏گيرند. اين برقگيرها از نظر ساخت ساده ‏تر بوده و داراي حجم كمتري نيز مي‏باشد. اين برقگيرها مي‏توانند در ولتاژهاي پائين ‏تر عمل كنند بنابراين سطح ولتاژ حفاظت تجهيزات را نيز مي‏توان پائين‏تر آورد و در نتيجه در هزينه ‏ها صرفه‏ جويي نمود و جريان نشتي در اين نوع برقگيرها كمتر است يا تقريباً صفر است.

برقگیـر خـازنی

اين نوع برقگير براي ولتاژهاي فشار ضعيف استفاده مي‏شود كه انرژي اعمال شده حاصل از موج ولتاژ در خازن ذخيره مي‏شود.

برقگیـر فيـوزي

اين نوع برقگير نيز طوري ساخته مي‏شود كه در مقابل  اضافه‏ ولتاژ كه سبب عبور جريان زيادي از برقگير بشود مي‏سوزد و جرقه داخل آن توسط گاز يا مواد نسوز درون آن خاموش مي‏شود و اكثراً بعنوان حفاظت ثانويه بكار مي‏رود.

محل نصب برقگیـر

برقگير بايد در ورودی پست هاي ترانس قبل از كليه تجهيزات و تا حد ممكن نزديك به  آنها نصب گردد. علاوه بر برقگيري كه در ورودي پست هاي ترانس نصب مي‏شود قبل از تجهيزات مهم مانند ترانسفورماتورهاي قدرت نيز جداگانه برقگير نصب مي‏شود. معمولاً در مسير برقگير به زمين يك شماره انداز قرار مي‏ دهند كه مي‏تواند تعداد دفعات تخليه موج هاي ولتاژ ضرب ه‏اي بر روي برقگير را ثبت نمايد.
برقگیر میله ای چیست؟ نقش برقگیر در جلوگیری از آسیب به ساختمان چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

error: Content is protected !!